İÇME SUYU

Şehir büyüyor.

Binalar yükseliyor.

Marketlerin önünde yine damacana kamyonları var.

Omuzlarda 10,20 litrelik bidonlar, evlerde plastik bir güven duygusu…

Ama bu kez durup soralım:

İçtiğimiz su kadar, içtiğimiz kabın kimyasıyla ne kadar ilgiliyiz?

Damacana dediğimiz şey, su değil.

Önce plastiktir.

Türkiye’de kullanılan damacanaların büyük çoğunluğu polikarbonattır.

Polikarbonat ne demek?

Bilimsel adıyla söyleyelim:

BPA (Bisfenol-A) türevleri içeren bir plastik.

BPA:

            • Sertlik sağlar

            • Şeffaflık verir

            • Tekrar tekrar kullanılmasına izin verir

Ama aynı zamanda:

            • Isı ile temas ettiğinde

            • Güneşte beklediğinde

            • Defalarca yıkandığında

Suya geçebilen bir kimyasaldır.

Bilimsel literatür ne diyor?

BPA:

            • Hormon sistemini etkileyebilir

            • Endokrin bozucu olarak sınıflandırılır

            • Özellikle çocuklar ve hamileler için risk tartışmaları vardır

Firmalar hemen itiraz eder:

“Bizim damacanalar BPA Free.”

Evet, artık çoğu firma öyle diyor.

Ama şu sorunun cevabı net değil:

O damacana gerçekten kaç kez kullanıldı?

Hangi sıcaklıkta depolandı?

Taşıma sırasında güneşte ne kadar kaldı?

Çünkü sorun sadece BPA değil.

Sorun mikroplastik.

Her yıkamada, her sürtünmede, her dolumda:

            • Gözle görülmeyen plastik parçacıklar

            • Suyun içine karışabiliyor

Ve biz onu “temiz su” diye içiyoruz.

İşin ironik tarafı şu:

Şebeke suyundan kaçarken,

Plastiğin içine sığınıyoruz.

Musluk suyunda:

            • Kimyasal analiz var

            • Günlük kontrol var

            • Devlet denetimi var

Damacana suyunda:

            • Marka var

            • Reklam var

            • Algı var

Ama tüketiciye açık, günlük bir rapor yok.

Bir de şu var:

Damacana suyu “doğal” diye satılır.

Oysa çoğu:

            • Arıtılmış yeraltı suyu

            • Mineral dengesi fabrikada ayarlanmış

Yani musluktan farkı, ambalajı ve hikâyesi.

Avrupa’da insanlar şunu soruyor:

“Bu su nereden geliyor?”

Biz şunu soruyoruz:

“Bu marka iyi mi?”

İşte kırılma noktası burada.

Damacana suyu:

            • Bilimsel olarak tamamen kötü değil

            • Ama masum da değil

Şebeke suyu:

            • Her yerde mükemmel değil

            • Ama şeffaflığa daha yakın

Bu bir su meselesi değil.

Bu bir güven, iletişim ve hafıza meselesi.

Türkiye’de insanlar:

Musluğu değil, geçmişi hatırlıyor.

Damacanayı değil, reklamı görüyor.

Ve en acısı şu:

Temiz suyu tartışırken,

Plastiği konuşmuyoruz.

Belki de artık şu soruyu sormanın zamanı geldi:

Musluktan akan sudan mı korkuyoruz,

Yoksa elimizde tuttuğumuz damacanadan mı korkmalıyız?

Çünkü suyun hafızası yoktur.

Ama plastiğin vardır.