İBN HALDUN ve ATATÜRK

İbn Haldun bir bilim insanı ve yargıç olarak tanınır. 1332-1406’lı yıllar arasında yaşamıştır ve bugün sosyolojide temel eser olarak kabul edilen MUKADDİME adlı eserin sahibidir. Tarih felsefesini, daha doğru ifade ile sosyolojinin ilk büyük kurucularından sayılır. Devlet görüşünün temeli Din ve Devlet işlerinin birbirinden ayrı tutulmasıdır. Ekonomik nedenlerin toplumların gelişiminde başlıca etken olduğunu söylemiştir. “Her kazanç Allah’tandır. Fakat her kazanç ve sermaye birikimi insan emeği ile sağlanır” sözü onundur.
Mukaddime’de Topluluk duygusu, dayanışma duygusu, sosyal dayanışma, grup duygusu, vurucu güç, dayanışma ve karşılıklı sorumluluk duygusu, hatta milliyetçilik” siyaset teorisinin temelini oluşturur. İnsanlar birbirleriyle uzun süre beraber yaşayarak, alışarak ve kaynaşarak ekonomik ve siyasal bağ oluştururlar. Bu ortak amaçlar etrafında ortak bir heyecan içinde sosyal ve siyasal yapılanmadır. Devletin bu yapılar sayesinde din ve devlet işlerini birbirinden ayırarak kurulabileceğini ve kurulan devletin yaşamasının, siyasal erdemlerin kaybolmaması ve moral değerlerin terk edilmemesiyle mümkün olabileceği düşüncesini savunmuştur.
Cumhuriyetimizin kurucusu büyük insan Atatürk’te milleti oluşturmada zengin bir hatıra mirasına sahip olma, birlikte yaşama arzusu, sahip olunan mirasın birlikte korunması isteğinin temel olduğunu söyleyerek “Zengin bir hatıra mirasına sahip bulunan, birlikte yaşamak hususunda ortak arzu ve bunu kabulde samimi olan ve sahip olunan mirasın korunmasına birlikte devam hususunda istek ve dilekleri olan insanların birleşmesinden oluşan topluma MİLLET denir” ifadesini kullanmıştır.
Peki bu miras nedir?
“Miras anayasanın 5. Maddesinde belirtilmiştir: Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini korumak.”
İbn Haldun’un Mukaddemesi’ndeki görüşlerinin ve Atatürk’ün temel görüşlerinin ortak noktası; ortak amaçlar etrafında dayanışmayı ve karşılıklı sorumluluk taşımayı içermektedir.
Bugünlerde yaşadığımız sorun ortak amaçları ve sorumluluğu bilmek ve taşımak kaygısıdır.
Yapabiliyor muyuz?
O’nu andığımız, varlığıyla onur duyduğumuz Cumhuriyet’i kutladığımızda kaygımızı tekrar tekrar önümüze getirip öz eleştirimizde bulunabiliyor muyuz!
Bizi ümmet topluluğundan Ulus devlet yapılanmasına kavuşturan Atatürk’ü anlamak, anlatmak, içselleştirmek zamanıdır. Bu ülkesini seven her Türk vatandaşının görevidir.
10 Kasım gününü bu düşünceyle değerlendirelim.
08 Kasım 2026/ORDU












