413 Bin Kişiye 1 Üniversite
- Birol Öztürk

- 15 Ara 2025
- 4 dakikada okunur

“Üniversitesi olmayan il kalmadı” dedi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ya da halkın sevdiği, benimsediği hâliyle Reis!
Doğru diyor Reis!
Ben de merak ettim ve kurcaladım bu mevzuyu; kediyi öldürenin merak olduğunu bile bile…
1982 yılında Türkiye’de 19 üniversite vardır ve alayı devlet üniversitesidir.
Nüfusumuz yaklaşık 45 milyondur. O yıl üniversitelere alınan öğrenci sayısı 72.983 genç kişisiymiş. Sınava giren sayısı 408.573 kişi… Sınava girenlerin yüzde 17,8’i üniversiteye girebilmiş.
1983 yılında Turgut Özal’ın Anavatan Partisi (ANAP) seçimlerin galibi çıkar. Geçerli oyların yüzde 45’ini alan ANAP, diğer yüzde 55’e rağmen birincidir, sistem böyledir ve liberal Turgut Özal, askeri darbeden sonra ilk sivil siyasi figürdür. Keza ülke epey bir zamandır sıkıyönetim, OHAL ve darbe şartlarında askeri vesayetle yönetilmektedir; artık asker de halk da bezmiştir bu saçma idare şeklinden.
1993 yılında Özal vefat eder, vefatına dair tartışmalar hiç bitmez ve hiçbir iddia aydınlığına kavuşmaz. Vefat ettiği tarihte üniversite sayısı 55’e ulaşmıştır. Yani 10 senede üniversite sayısı yaklaşık üç kat artmıştır. Bu, Türkiye’de üniversite sayısının artırılması temayülünün start fişeği bir durumudur.
1993 yılında Türkiye nüfusu yaklaşık 57 milyon kişidir, kadınlı erkekli, çocuğu yaşlısı ve takvim yaprakları 2 Temmuz’u gösterdiğinde Sivas’ta 37 can eksilecektir bu nüfustan, yobazlar tarafından Madımak’ta diri diri ateşe verilerek katledilir canları.
O yıl, 1993 yılında, 1 milyon 154 bin 571 kişi üniversite sınavına girer ve 324 bin 432 kişi üniversitelere yerleşir. Sınava girenlerin yüzde 28’i üniversitelere yerleşecek puanı alır.
2002 yılında 25’i vakıf, 68’i devlet olmak üzere 93 üniversite vardır artık, atak devam etmektedir. Bu yıl 1 milyon 502 bin 644 kişi sınava girerken 953 bin 966 kişi sınavı kazanır. Sınavı kazananların oranı yüzde 63,4’tür.
Genç nüfusun üniversitelere girmesi eğitim hayatları boyunca makroekonomik anlamda “istihdam” gibi ciddi bir sorunu da ötelemiştir.
2002 yılında yapılan seçimlerden AKPARTİ yüzde 34’le birinci parti çıkar ve seçim sistemi gereği yüzde 66’lık diğerlerine rağmen hükümet artık AK PARTİ’dir.
O tarihten bugüne kadar, şimdilik 2025 yılına kadar, kesintisiz iktidarı devam etmektedir. Aradan geçen o 23 yılda öyle çok şey değişti ve öyle çok şey başkalaştı ki; kimi iyi, kimi kötü… Gayrısını tarih yazacak.
An itibariyle Türkiye’de devlet ve vakıf üniversitesi sayısı 208’dir. Nüfusumuzsa yaklaşık 86 milyon…
2025 yılında 2 milyon 560 bin 649 kişi üniversite sınavına girer 1 milyon 412 bin 734 kişi yerleştirilir. Şu hâlde sınava girenlerin yüzde 55,17’si üniversitelere girer.
1982’den 2025 yılına geldiğimize üniversite sayımız 11 kat artar. Üniversite sınavına girenlerin sayısı 6 kat artar. Yüzde 17,8 olan yerleştirilme oranı yüzde 55,17 olur.
Türkiye’de 413 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir. “Acaba dünyada durum nedir?” acayip merak edip, edineceğim bilgilere bağlı olaraktan belki de acayip bir sonuç çıkaracağım umuduyla mevzuyu biraz uzatayım.
⁃ Aleni ve de tescilli Emperyalist ABD’nin nüfusu yaklaşık 350 milyon insan kişisi olup 777 üniversite vardır. Dört işlemin “bölme” siyle işlem yaptığımızda yaklaşık 450 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir.
⁃ Bizi it gibi kıskanan Almanya’nın nüfusu, ekseriyeti sarı saçlı ve mavi gözlü, yaklaşık 84 milyon kişidir ve 428 üniversiteye sahiptir. Böl; 196 bin kişiye 1 üniversite düşer.
⁃ Şu çağda bile klasik sömürgecilik eyleyen İngiltere’nin nüfusu yaklaşık 70 milyon “soluk benizli” kişi ve üniversite sayısı 144’ tür. 486 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir.
⁃ Hindistan! Nüfusunun yüzde 20’si AB ülkeleri standardına sahip, gayrısı dünyayı öküzün boynuzlarında sanan enteresan ülke… Yaklaşık 1,5 milyar insanın yaşadığı Hindistan’da 1.338 üniversite bulunmaktadır. 1,1 milyon kişiye 1 üniversite düşmektedir ki, Hindistan’ a dair veriye ve mevcut sefalete bakarsak, sanki bir yorum yapılabilir gibi ya, yorumu sana bırakıyorum.
⁃ Fransa’nın yaklaşık 67 milyon kişilik nüfusuna karşılık 85 üniversitesi bulunmaktadır ve 788 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir.
⁃ Dünya ekonomisinin yeni gücü, odağı Çin’de yaklaşık 1,5 milyar çekik gözlü, bodur insan kişisi yaşamaktadır ve 2.138 üniversite vardır. Çin’de 702 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir. Şu bir gerçektir ki Çin’deki 1,5 milyar insanın tamamının refah seviyesi aynı değildir. Şu hâliyle Hindistan‘daki duruma benzerliği vardır. Sınıflar arası refah düzeyinde uçurum vardır ancak Çin, istikrarlı büyüme trendiyle bu uçurumu kapatmaya en yakın ekonomidir.
⁃ Komşumuz Yunanistan’ın nüfusu sadece 11 milyon sirtaki kişisidir. 24 üniversite vardır komşunun. Yaklaşık 458 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir.
⁃ Bir diğer komşumuz Bulgaristan’ın nüfusu 7 milyon kişi olup 208 üniversite vardır. 34 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir Bulgaristan’da. Bu arada 1 Bulgar Levası neredeyse 25 Türk Lirası ya la! Bulgarların da bizi kıskanma zamanı geliyor ha!
⁃ Karadeniz’in karşı kıyısı Rusya’nın nüfusu yaklaşık 146 milyon kişidir. Dünyanın bu enteresan ülkesi ve kültüründe 800 üniversite vardır. Rusya’da 183 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir. Tolstoy‘dan mıdır Dostoyevski’den midir bilmem, Rus deyince şöyle bir çeki düzen veresim gelir, çekinen düzenime. Gerçi ben, “Dostoyevski” çiyim, Tolstoy duymasın.
⁃ Bilgi ve bilim üreten, dünyaya bilgi satarak refahını yükseltip de geleneklerinden hiç kopmayan, adeta “paranın bozmadığı delikanlı” Japonya’nın nüfusu 123 milyon “karete kid“ ya da “samuray” veyahut “kamikaze” kişisidir. Eğitime büyük önem veren Japonya’da 607 üniversite vardır. Aynı hesap tekniği ve de taktiğiyle Japonya’da 203 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir.
⁃ Okyanuslar ötesi ve “Haka Dansı” yurdu Avustralya’nın nüfusu, coğrafik büyüklüğü yanında “devede kulak” gibi bir şeydir. Şu koca kıtada 27 milyon kişi yaşamaktadır, elde mızrak, götte yaprak (!) ve 43 üniversitesi vardır. Aynı matematikle devam edersek, 628 bin kişiye 1 üniversite düşmektedir.
⁃ Sırtını Akdeniz’e dayadın mı sağ yan komşumuz Gürcistan’ın nüfusu sadece ve sadece 4 milyon kişidir. İstanbul’daki Sivaslıları Sivas’taki Sivaslılarla cem et, al sana Gürcistan nüfusu… Neyse, Gürcistan’ da 44 üniversite varmış ve bu da 91 bin kişiye 1 üniversite demektir.
Klişe o dur ki; rakamların olduğu yerde faraziye yer yoktur. Şimdi bunca rakamı derledim, topladım, belli bir akış ve silsileyle buraya yazdım, buradan bir anlam çıkmalı ya da tüm bu rakamların anlamlı bir anlamı olmalı…
Haksız mıyım?












Yorumlar